IBM araştırmacıları, 120 kübitlik birbirine dolanmış bir kuantum durumu oluşturarak en büyük ve en kararlı çoklu kübit dolanıklığını sağladı. Kubit dolanıklığı, kuantum fiziğinde parçacıkların birbirine görünmez bir şekilde bağlı hale gelmesi anlamına gelir.
“Big Cats: Entanglement in 120 Qubits and Beyond” adlı yeni makale, tüm kübitlerin tek bir kuantum sisteminde senkronize şekilde davrandığını kanıtlıyor. Bu da ileride modern şifreleme sistemlerini çözebilecek hatasız kuantum bilgisayarların yolunu açabilir.
“KEDİ DURUMU” DENEYİ
Araştırma ekibi, Schrödinger’in ünlü düşünce deneyine atıfla “kedi durumu (GHZ state)” olarak adlandırılan özel bir yapının kullanımını tercih etti. Bu durumda her kübit aynı anda hem “0” hem “1” olabilir; biri değiştiğinde hepsi birlikte değişir. IBM’in ulaştığı 0.56’lık doğruluk değeri, 120 kübitin gerçekten dolanık olduğunu göstermektedir, bu da bugüne kadar elde edilen en yüksek seviyedir.
Doğrudan test edilemeyen bu karmaşık sistem, IBM’in parite salınımı ve doğrudan doğruluk tahmini yöntemleriyle istatistiksel olarak doğrulandı. Bu yöntemler, milyarlarca olası konfigürasyon yerine rastgele seçilmiş örneklerle kuantum sisteminin tutarlılığını ölçmektedir.
KRİPTO PARALAR TEHLİKEDE
Uzmanlara göre, bu ilerleme sadece akademik bir kilometre taşı değil, Bitcoin ve diğer kripto para ağları için de uyarıcıdır. Kuantum bilgisayarlar, Bitcoin’in kullandığı ECDSA şifreleme sistemini kırabilecek seviyeye gelmektedir. Henüz pratik bir tehdit oluşturmasa da IBM, Google ve Quantinuum gibi şirketlerin 2030’a kadar “hata toleranslı” kuantum sistemleri geliştirmeyi hedeflemesi, bu zaman çizelgesini hızla gerçeğe dönüştürebilir.
Kuantum araştırma grubu Project 11’in kurucusu Alex Pruden, gelişmeyi “Satoshi Nakamoto’ya ait olduğu düşünülen milyonlarca Bitcoin, yeterince güçlü bir kuantum bilgisayar ortaya çıktığında tehlikeye girebilir” ifadeleriyle açıkladı.
