Petrol piyasalarında ciddi bir kriz yaşanıyor. Hürmüz Boğazı’nın yaklaşık iki buçuk aydır deniz trafiğine kapalı kalması, küresel petrol arzında önemli bir daralmaya neden oldu. Bu süreçte, stratejik rezervlerden 250 milyon varil petrol tüketildi. Orta Doğu’daki askeri gerginlikler ve siyasi belirsizlikler, dünya genelindeki petrol ticaretini olumsuz bir şekilde etkiliyor ve bu durum, ekonomiler üzerinde baskı oluşturuyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan son rapor, mevcut durumu net bir şekilde ortaya koyuyor. Mart ve nisan aylarında, dünya genelindeki petrol stoklarından 250 milyon varil petrol tükendi. Bu miktar, tüm dünyanın iki buçuk günlük toplam petrol tüketimine eşdeğer bir kayıptır. Enerji sektörü uzmanları, “minimum operasyonel stok” seviyelerinin hızla yaklaşıldığını belirtiyor. JPMorgan Chase’in yaptığı simülasyonlara göre, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık devam ederse, Batılı ülkelerin stratejik stok seviyeleri önümüzdeki ay itibarıyla ciddi bir “operasyonel stres” ile karşı karşıya kalacak.
Amerika Birleşik Devletleri’nde, benzin fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine ulaştı. Eğer stoklardaki azalma devam ederse, akaryakıt fiyatlarında yeni zamların kaçınılmaz olacağı öngörülüyor. Ayrıca, dünya genelindeki havayolu şirketleri, jet yakıtı (kerosen) tedarikindeki sıkıntılar nedeniyle uçuş programlarını acil durum planlarına göre yeniden düzenlemeye başladı.
Krizin başlangıcında, Rusya ve İran’ın tankerlerde beklettiği petrol ile bir nebze rahatlama sağlandı. Ardından, IEA üyesi 32 ülke, 8 Mayıs tarihine kadar toplam 164 milyon varil stratejik rezervi piyasaya sürdü. Ancak bu geçici çözüm, yapısal bir sorun yaratmadı. IEA’nın tahminlerine göre, eritilen stratejik rezervlerin eski güvenli seviyelerine ulaşması için dünya genelinde her gün 1 milyon varil ek üretim yapılması gerekiyor ve bu süreç tam 3 yıl sürecek.
Asya’daki petrol talepleri de krizden olumsuz etkileniyor. Hindistan, Tayland ve Tayvan gibi büyük sanayi ülkeleri, rafine ürün (benzin, motorin) kıtlığı riskiyle karşı karşıya. Diğer yandan, yükselen enerji maliyetleri ve küresel ekonomik durgunluk belirtileri, petrol talebini azaltabilir. IEA, bu yıl küresel petrol talebinde tarihi bir daralma yaşanacağını ve bu durumun yılın ikinci çeyreğinde en düşük seviyesini göreceğini öngörüyor.
Brent petrol fiyatları şu anda 105 dolardan işlem görmekte. Uzmanlar, Washington ile Tahran arasında bir anlaşma sağlansa bile, Hürmüz Boğazı’ndaki sorunların çözülmesinin zaman alacağını vurguluyor. Bu nedenle, enerji piyasalarındaki belirsizlikler sürmeye devam edecek.
