İklim değişikliğiyle birlikte artış gösteren kum ve toz fırtınaları, Türkiye’de de sıkça yaşanırken, bu doğal olayların sağlık üzerindeki potansiyel riskleri giderek daha fazla gündeme gelmektedir. Uzmanlar, toz fırtınalarının kalp krizi, inme, menenjit gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği konusunda uyarılarda bulunmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Doğu Akdeniz başta olmak üzere birçok bölgede kum ve toz fırtınalarının yoğunluğunun arttığını, bunun da hava kirliliğine katkı sağladığını ifade etmektedir.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden Prof. Dr. Murat Türkeş, toz fırtınalarının iklim, hava kalitesi, ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini dile getirdi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Muzaffer Onur Turan ise, bu doğal olayların özellikle zatürre, kalp krizi ve inme gibi sağlık sorunlarına yol açabileceğine dikkat çekti. Ayrıca, gözlerde yanma, burun kanamaları ve boğaz kuruluğu gibi rahatsızlıkların da sıkça görüldüğünü belirtti.
Prof. Turan, çöl ve kum fırtınalarının astım ve Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) olan bireylerde ani atakları tetiklediğini, bu durumun acil başvurularda ve astım kaynaklı ölümlerde artışa sebep olduğunu vurguladı. Özellikle bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan bireyler, toz fırtınalarının yarattığı risklerin en fazla hissedildiği gruplar arasında yer alıyor.
Tozların uzun süreli maruziyetinin kalp ve solunum yolu rahatsızlıklarını tetikleyebileceğini ifade eden Turan, kalp ve akciğer hastalarının en küçük bir etkenle bile ciddi krizler yaşayabileceğini belirtti. Gelişim aşamasındaki çocukların, vücut ağırlıkları nedeniyle daha fazla toz soluduğuna dikkat çekerken, yaşlıların zayıflayan bağışıklık sistemleri nedeniyle yüksek risk altında olduğunu da sözlerine ekledi.
Turan, toz fırtınası uyarılarının yapıldığı dönemlerde kapalı alanlarda kalınması, pencerelerin açılmaması ve dışarı çıkılması durumunda N95 veya FFP2 gibi koruyucu maskelerin kullanılmasını önerdi. Bol sıvı alımının, solunum yollarının nemli kalmasına yardımcı olacağını ve mukozayı koruyacağını da vurguladı.
